بازخورد

From ویکی زروان
Jump to: navigation, search

بازخورد (Feedback) برون‌داد خاصى از سيستم است كه بتواند بار ديگر به عنوان درون‌داد به سيستم بازگردد.

کتاب سیستمهای پیچیده (ص:34-35)


در سيستم‏هاى واقعى باز، -كه موضوع بحث ما هستند- مرزها نفوذ ناپذير نيستند، بلكه نسبت به اشكال خاصى از عناصر بيرونى و درونى تراوا مى‌‏باشند. كل عناصرى را كه از محيط به سيستم وارد مى‌‏شود، درون‌داد ، و عناصرى را كه از سيستم به محيط منتقل مى‌‏شوند برون‌داد مى‌‏نامند. از اين روست كه مجارى تبادل سيستم با محيط را (مثلاً در علم رايانه) معمولاً با علامت اختصاری I/O نمايش مى‌‏دهند. در صورتى كه عناصر برون‌داد از سيستم، بار ديگر به عنوان درون‌داد به سيستم وارد شوند، با شكلى از اثرگذارى سيستم بر روى خودش روبرو مى‌‏شويم كه بازخورد نام دارد. مثلاً درختى كه ميوه‌‏هايش پس از رسيدن از شاخه‏‌هايش جدا مى‌‏شوند و روى زمين مى‏‌افتند (برون‌داد)، و بعد از تجزيه شدن به صورت كود بار ديگر جذب ريشه مى‌‏شوند (درون‌داد)، داراى شكل ساده‏‌اى از بازخورد است.

بازخورد مى‌‏تواند دو نوع داشته باشد:

الف) بازخورد مثبت: در شرايطى رخ مى‏‌دهد كه برون‌داد، به صورت درون‌دادى وارد سيستم شود كه مقدار خروجىِ خود را افزايش دهد. مثلاً وقتى كسى به دليل شنيدن توهين (درون‌داد) خشمگين مى‏‌شود و به طرف مقابلش فحش مى‏‌دهد (برون‌داد)، خود را با خطر بازخورد مثبت روبرو مى‏‌كند. به اين ترتيب كه طرف مقابل هم احتمالا عين همين روند را تجربه خواهد كرد و با توهينى جديد پاسخ او را خواهد داد. اين توهين جديد (درون‌داد دوم) كه احتمالا تندتر هم هست، به فحاشى شديدترى (برون‌داد دوم) مى‏‌انجامد كه مى‏‌تواند به همين شكل تا مرز كتك‏‌كارى ادامه‏ يابد.

ب) بازخورد منفى: در شرايطى ديده مى‏‌شود كه برون‌داد پس از بازگشت به سيستم مقدار خروجىِ خود را كاهش دهد. مثلاً ما وقتى تشنه هستيم (درون‌داد به سيستم حركتى)، آب مى‏‌نوشيم (برون‌داد سيستم حركتى). اين برون‌داد به عنوان درون‌دادى جديد عمل مى‏‌كند. يعنى تشنگى را فرو مى‏‌نشاند. در نتيجه ما كمتر آب مى‏‌خوريم. يك نمونه‏‌ى ساده‏‌ى ديگر از بازخورد منفی، به دماى بدن ما مربوط مى‏‌شود. وقتى بدن ما با سرما روبرو مى‏‌شود (درون‌داد) مى‏‌لرزد (برون‌داد) در نتيجه دماى بدن بيشتر مى‏‌شود (درون‌داد) و از شدت لرزيدن كاسته مى‏شود (برون‌داد). چنان كه مى‏‌بينيد، سيستم‏هايى كه رفتار خود را تنظيم و تعدیل مى‏‌كنند، از بازخورد منفى، و آنهايى كه رفتار خود را تشديد مى‏‌كنند از بازخورد مثبت استفاده مى‏‌كنند.

رفتار يك سيستم پيچيده، تركيبى از حلقه‌‏هاى تو در توى بازخوردهاى مثبت و منفى است كه به تنظيم روندها و جريان‌هاى تبادل ماده، انرژى و اطلاعات در درون سيستم مى‌‏انجامد. در بسيارى از سيستم‏هاى پيچيده كه رفتارى خودسازمانده دارند، ساز و كارهايى تخصصى براى منظم كردن بازخوردها و مرتبط كردنشان با يكديگر تكامل يافته است. دستگاه عصبى در جانوران، و نهادهايى مانند رسانه‏‌ها و خبرگزاري‌ها در جوامع مدرن از مراكزى هستند كه اين وظيفه را بر عهده مى‏‌گيرند.

بازخورد، برون‌دادِ خاصى از سيستم است كه بتواند بار ديگر به عنوان درون‌داد به سيستم بازگردد. بازخورد در صورتى كه توليد برون‌دادهاى مشابه با خود (و در نتيجه تأثيرات خود) را تشديد كند، مثبت خوانده مى‌‏شود. در صورتى كه چنين نكند و مقدار برون‌دادهاى مربوط به خود را در حوالى مقدار مشخصى تثبیت كند، منفى ناميده مى‌‏شود.